مىآوريم ، تا خواننده خودش داورى كند ، كه از ظاهر آن چه استفاده مىشود ؟ آيا همانطور كه ما فهميده‌ايم زندگى آخرت تابع حكم زندگى دنيا هست ، يا نه ؟ و آيا از آن‌ها كه جزاى در آن زندگى عين اعمال دنيا است ؟ - « لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ، امروز ديگر عذرخواهى مكنيد ، چون به غير كرده‌هاى خود پاداشى داده نمىشويد » . « 1 » - « ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ ، پس به هركس آنچه را كه خود انجام داده ، تمام و كمال داده مىشود » . « 2 » - « يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً ، وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ ، روزى كه هركس آنچه را كه از خير و شر انجام داده حاضر مىيابد » . « 3 » - « ما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ ، آنها كه مال يتيم را مىخورند جز آتش در درون خود نمىكنند » . « 4 » - « لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا ، فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ ، فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ، تو از اين زندگى غافل بودى ، ما پرده‌ات را كنار زديم ، اينك ديدگانت خيره شده است » . « 5 » پس معلوم مىشود زندگى آخرت در دنيا نيز هست ، لكن پرده‌اى ميانه ما و آن حائل شده ، . . . اگر آنچه در قيامت آدمى مىبيند ، در دنيا نباشد ، صحيح نيست در آن روز به انسان‌ها بگويند : تو از اين زندگى در غفلت بودى ، و اين زندگى برايت مستور و در پرده بود ، ما پرده‌ات را برداشتيم ، و درنتيجه غفلت مبدل به مشاهده گشت . « 6 »

--> ( 1 ) . سورهء تحريم ، آيهء 7 . ( 2 ) . سوره بقره ، آيهء 281 . ( 3 ) . سوره آل عمران ، آيهء 30 . ( 4 ) . سوره بقره ، آيهء 174 . ( 5 ) . سورهء ق ، آيهء 23 . ( 6 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 142 و 143 .